THỦY CHIẾN TONLE SAP
Là 1 trận thủy chiến quy mô giữa người Chăm mà chủ yếu là tiểu
quốc Panduranga Chăm Pa ở Ninh Thuận - Bình Thuận do vua Po Klong Garai chỉ huy
với đế quốc Khmer trên khu vực hồ Tonle Sap diễn ra năm 1177
Khoảng thế kỷ 7 - 8, vương quyền của các vua Lâm Ấp ngự trị ở đô
thành Điển Xung bị suy tàn và chuyển sang cho các vua Nam Chăm thuộc triều đại
Hoàn Vương nhưng không tồn tại được bền lâu thì người Chăm phải đối phó với các
cuộc đột kích của đế quốc Angkor đang bước vào thời kỳ hoàn kim.
Năm 944, 945 quân Khmer đã nhiều lần đột kích các tiểu quốc Nam
Chăm như Kauthara và Panduranga và thậm chí đến năm 950, người Khmer còn táo tợn
hơn khi tiến đánh cướp phá Kauthara cùng đền thờ Po Nagar và cướp đi tượng nữ
thần bằng vàng .
Nối tiếp Hoàn Vương là bá quyền của các tiểu quốc Chăm Indrapura
và Vijaya, chiến tranh với Khmer liên tục tiếp diễn bên cạnh các cuộc nam hạ của
dân Yuôn (Việt). Các tiểu quốc Chăm lần lượt buộc phải làm chư hầu và đóng góp
lực lượng phụ trợ cho đế chế Angkor viễn chinh Đại Việt.
Sau thất bại của cuộc viễn chinh năm 1145 cùng với cái chết của
vua Angkor là Suryavarman II tại chiến địa Hà tĩnh trước quan quân nhà Lý. Người
Khmer gác việc chinh Đại Việt để chuyển sang đối tượng yếu hơn là Champa.
Với lực lượng hùng hậu, người Khmer nhanh chóng làm chủ các tiểu
quốc Bắc Chăm Pa trong khi ở miền nam Nagara Champa thì quân dân Chăm do vua
Jaya Harivarman đã đánh bại quân xâm lược và thừa thế dọn dẹp các thế lực chống
đối ở Panduranga và Amaravarati
Nhưng người Khmer vẫn chưa chịu buông bỏ Chăm Pa mà vẫn đóng
quân rải rác khắp các xứ Chăm.
Năm 1167 , một vị vua có gốc gác thường dân tên là Jatol lên
ngôi với tước hiệu là Jaya Indravarman IV hay còn được biết theo cách tôn kính
và thân mật của người Chăm là Po Klong Garai đăng cơ. (Theo truyền thuyết,
Jatol lấy công chúa Thakol của vua Nuhol vùng Aiaru thuộc tỉnh Phú Yên và sau
khi vua băng hà thì lên nối ngôi)
Vua Po Klong Garai trước hết đã quét sạch thế lực của người
Khmer còn sót lại trong cõi Pandaranga do tướng Miên Hakral trấn thủ vào năm Sửu
theo lịch Chăm.
Theo truyền thuyết kể là vua Po Klong Garai đã thách tướng Miên
xây tháp để giành quyền quản lý khu vực và kết cục là tháp của vua Po Klong
Garai (được xây ở đồi Balhla thuộc phường Đô Vinh , Phan Rang - nay có thể là vị
trí tháp Po Klong Garai hiện tại) hoàn thành trước tiên nên thắng cuộc.
Po Klong Garai sau đó đã tận dụng nền hòa bình vừa mới có được để
chuẩn bị lương thảo, huấn luyện quân đội để sống mái với kẻ thù.
Trong khi bên phía người Chăm đang bí mật chuẩn bị để cất 1 vó lớn
thì nội bộ Miên triều lại có biến loạn khi các vua thay nhau tranh giành quyền
lực cũng như liên tục đại hưng thổ mộc xây dựng các đền tháp Angkor mà không hề
mảy may có chút phòng hờ ngoại địch.
Năm 1177, sau 1 thời gian chuẩn bị, vua Po Klong Garai cất binh
trực chỉ Angkor.
Theo sách Cao Miên sử liệu thì vua Po Klong Garai động binh 2 lần.
Lần 1 là hàng ngàn chiến xa vượt Trường Sơn nhưng có lẽ không được nhiều kết quả
nên khoảng cuối năm 1177, đích thân vua Po Klong Garai chỉ huy hạm đội binh
thuyền lặng lẽ ngược dòng Mekong , tiến vào Tonle Sap và áp sát kinh thành
Yasodharapura của người Khmer.
Miên đình tới lúc này mới biết liền vội tổ chức lực lượng ra dàn
binh ứng chiến. Lực lượng Angkor do đích thân vua Tribhuvanadityavarmancủa đế
quốc Angkor chỉ huy với sự hỗ trợ của vương tử Champa thành bang Vijaya thù địch
là Vidyanandana.
Hạm đội hai bên đánh nhau ác liệt trên con nước Tonle Sap. Vua
Angkor là Tribhuvanadityavarman bị giết tại trận, nhiều thuyền chiến bị đánh
chìm. Quân Angkor đại bại phải tháo chạy về kinh thành Yasodharapura.
Người Chăm thừa thế tiến vào cướp phá Angkor và lưu quân lạiđặt
ách đô hộ lên người Khmer trong 1 thời gian ngắn trước khi người Khmer dưới sự
lãnh đạo của vua Jayavarman VII và vương tử Vijaya Champa là Vidyanandana đã nổi
dậy đánh đuổi quân xâm lược cũng như đẩy lùi các cuộc tiến công sau đó của người
Chăm vào lãnh thổ Khmer
Triều đình thậm chí sau đó đã tiến xa hơn khi năm 1190 quân
Khmer đã kéo tới xứ Panduranga, đánh bại và bắt vua Po Klong Garai làm tù binh
đưa về Angkor trong một thời gian trước khi thả về. Còn Vidyanandananhân cơ hội
đã nhanh chóng chiếm luôn ngôi vua Panduranga.
Về phần vua Po Klong Garai thì có nguồn ghi rằng Vidyanandana đã
giết vua Po Klong Garai năm 1192 nhằm để trừ hậu họa sau khi bị người dân tạm
thời lật đổ ở cuộc nổi loạn Vijaya trong khi vài nguồn khác ghi rằng vua tại vị
tới tận năm 1205.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét